ทำงานไม่มีใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) มีโทษอย่างไร? นายจ้าง และลูกจ้างต้องระวังอะไรบ้าง

บางคนไม่รู้ว่าการทำงานจำเป็นต้องมี ใบอนุญาตทำงาน ควบคู่กับ วีซ่าทำงาน บางกลุ่มรู้แต่เลือกไม่ทำ เพราะมองว่าขั้นตอนยุ่งยาก ใช้เวลานาน หรือมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม ขณะที่อีกหลายคนเข้าใจว่า Work Permit เป็นเพียงเอกสารทางเทคนิคที่สามารถจัดการย้อนหลังได้ หากภายหลังมีปัญหา ความเข้าใจเหล่านี้เองที่ทำให้หลายคนมองเรื่อง ใบอนุญาตทำงาน เป็นเรื่องเล็ก ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว กฎหมายแรงงาน อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมแรงงาน และมีโทษชัดเจนเมื่อมีการตรวจสอบ ไม่ว่าจะเป็นลูกจ้าง หรือนายจ้างก็ตาม

ในบทความนี้เราจะพาไปทำความเข้าใจประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการ ทำงานไม่มีใบอนุญาต ข้อควรระวังที่มักถูกมองข้าม รวมถึงบทบาทของผู้ให้บริการ รับทําวีซ่า และ บริษัทรับทำใบอนุญาตทำงาน เพื่อช่วยลดความเสี่ยง และป้องกันปัญหาที่อาจตามมาในอนาคต

ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) คืออะไร

ใบอนุญาตทำงาน (Work Permit) คือเอกสารทางกฎหมายที่ออกให้กับชาวต่างชาติ เพื่ออนุญาตให้สามารถทำงานในประเทศไทย หรือ ทำงานต่างประเทศ ได้อย่างถูกต้องตาม กฎหมายแรงงาน โดยเอกสารฉบับนี้จะระบุรายละเอียดสำคัญไว้อย่างชัดเจน เช่น

• ชื่อบริษัท หรือสถานประกอบการที่ทำงาน
• ตำแหน่งงาน และลักษณะของงาน
• สถานที่ทำงาน
• ระยะเวลาที่ได้รับอนุญาตให้ทำงาน

หลายคนมักเข้าใจว่า หากมี วีซ่าทำงาน แล้วก็สามารถเริ่มทำงานได้ทันที แต่ในความเป็นจริง วีซ่ามีหน้าที่เพียงอนุญาตให้พำนักอยู่ในประเทศ ส่วน Work Permit คือเอกสารที่ให้สิทธิทำงาน ถูกต้องตามกฏหมาย หากมีอย่างใดอย่างหนึ่งขาดไป ก็ถือว่ายังไม่สามารถทำงานได้

สำหรับ แรงงานต่างด้าว ไม่ว่าจะเข้ามาทำงานกับบริษัทไทย หรือเป็นผู้ ทำงานต่างประเทศ การมี ใบอนุญาตทำงาน ที่ถูกต้องและตรงกับงานจริงถือเป็นเรื่องจำเป็น หากทำงานก่อนใบอนุญาตออก ทำงานผิดเงื่อนไข หรือไม่มีใบอนุญาตเลย จะเข้าข่ายฝ่าฝืน กฎหมายแรงงาน ทันที

ดังนั้น ทั้งนายจ้างและลูกจ้างควรให้ความสำคัญกับการจัดการเอกสารให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น เพื่อหลีกเลี่ยงความเสี่ยงด้านกฎหมาย ค่าปรับ และปัญหาที่อาจกระทบต่อการทำงาน

วีซ่าทำงาน คืออะไร

วีซ่าทำงาน คือวีซ่าที่ออกให้ชาวต่างชาติ เพื่อใช้เป็นสิทธิในการเข้ามาพำนักอยู่ในประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการทำงาน ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญสำหรับ แรงงานต่างด้าว ที่ต้องการเข้ามาทำงานอย่างถูกต้องตามระบบ โดยทั่วไปวีซ่าประเภทนี้จะเป็น Non-Immigrant B และเป็นเงื่อนไขพื้นฐานก่อนจะสามารถยื่นขอ Work Permit ได้

อย่างไรก็ตาม หลายคนยังเข้าใจผิดว่า แค่มี วีซ่าทำงาน ก็สามารถเริ่มทำงานได้ทันที ทั้งที่ในความเป็นจริง วีซ่ามีหน้าที่เพียงอนุญาตให้อยู่ในประเทศตามระยะเวลาที่กำหนดเท่านั้น ส่วนสิทธิในการทำงานอย่างถูกต้อง จำเป็นต้องมี ใบอนุญาตทำงานควบคู่กันเสมอ หากขาดเอกสารอย่างใดอย่างหนึ่ง จะเข้าข่าย ทํางานไม่มีใบอนุญาต ทันที

สำหรับผู้ที่เข้ามา ทำงานต่างประเทศ โดยเฉพาะในประเทศไทย หากใช้วีซ่าประเภทอื่น เช่น วีซ่าท่องเที่ยว แล้วเริ่มทำงาน จะถือว่าฝ่าฝืน กฎหมายแรงงาน และมีโทษตามกฎหมายทั้งต่อลูกจ้างและนายจ้าง

ดังนั้น การจัดการเอกสารให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ไม่ว่าจะเป็นการใช้บริการ รับทําวีซ่า หรือประสานงานกับ บริษัทรับทำใบอนุญาตทำงาน จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยลดความเสี่ยง และทำให้การทำงานเป็นไปอย่างราบรื่นและปลอดภัยในระยะยาว

บทลงโทษ!! หากทำงานไม่มีใบอนุญาตใครต้องรับผิดชอบ?

1. โทษสำหรับลูกจ้าง (คนต่างชาติ)

หากคนต่างชาติแอบทำงานโดยไม่มี Work Permit หรือทำงานนอกเหนือจากสิทธิ์ที่ได้รับ (เช่น ในใบอนุญาตระบุว่าทำตำแหน่งบัญชี แต่ไปขายของหน้าร้าน) จะมีโทษดังนี้

• โทษปรับ: ตั้งแต่ 5,000 – 50,000 บาท
• โทษผลักดันออกนอกราชอาณาจักร: เมื่อชำระค่าปรับแล้ว จะต้องถูกส่งตัวกลับประเทศต้นทางทันที
• โทษห้ามขอใบอนุญาตทำงาน: อาจถูกขึ้นบัญชีดำ (Blacklist) ห้ามขอใบอนุญาตทำงานเป็นเวลา 2 ปี นับแต่วันที่ได้รับโทษ

2. โทษสำหรับนายจ้าง

สำหรับนายจ้างที่รับคนต่างชาติเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาต หรือให้ทำงานไม่ตรงตามที่ได้รับสิทธิ์ โทษจะหนักกว่ามาก เพราะถือว่าเป็นการทำผิดกฎหมายในฐานะผู้ประกอบการ มีโทษดังนี้

• โทษปรับครั้งแรก: 10,000 – 100,000 บาท ต่อคนต่างด้าว 1 คน
• โทษกรณีทำผิดซ้ำ: หากยังทำผิดอีก จะมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับตั้งแต่ 50,000 – 200,000 บาท ต่อคนต่างด้าว 1 คน หรือทั้งจำทั้งปรับ
• โทษสั่งห้ามจ้าง: นายจ้างจะถูกสั่งห้ามจ้างคนต่างด้าวทำงานเป็นเวลา 3 ปี

สิ่งที่นายจ้าง และลูกจ้างต้องระวังเป็นพิเศษ

การบริหารจัดการเรื่อง แรงงานต่างด้าว ไม่ใช่แค่เรื่องของการจ่ายเงินเดือนแต่เป็นเรื่องของความรอบคอบ ด้านเอกสาร และข้อกฎหมาย เพราะความผิดพลาดเพียงเล็กน้อย อาจกลายเป็นปัญหาใหญ่ทั้งสองฝ่ายได้ และนี่คือประเด็นสำคัญที่คุณควรทำความเข้าใจก่อนจ้าง แรงงานต่างด้าว และนายจ้าง

• สำหรับนายจ้าง เช็กให้ชัวร์ก่อนรับเข้าทำงาน

เริ่มจากการตรวจสอบเอกสารตัวจริงเสมอ อย่าดูแค่สำเนา ต้องเช็กให้แน่ใจว่า วีซ่าทำงาน ยังไม่หมดอายุ และเป็นประเภทที่อนุญาตให้ทำงานได้จริง

หน้าที่งานต้องตรงกับที่ระบุไว้ใน ใบอนุญาตทำงาน อย่างเคร่งครัด ทั้งตำแหน่งและสถานที่ทำงาน นายจ้างไม่สามารถสั่งให้ลูกจ้างไปทำงานนอกเหนือจากที่ระบุไว้ได้ หากมีความจำเป็นต้องเปลี่ยน ต้องดำเนินการแจ้งแก้ไขให้ถูกต้องก่อนทุกครั้ง

อีกจุดที่มักถูกมองข้ามคือ การแจ้งเข้า และแจ้งออก เมื่อมีการลาออก หรือเลิกจ้าง นายจ้างต้องดำเนินการแจ้งตามขั้นตอนภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด หากละเลยก็มีโทษปรับเช่นกัน

• สำหรับลูกจ้าง

ลูกจ้างต้องดูแลเอกสารของตัวเองให้ดี Work Permit ควรพกติดตัวหรือเก็บไว้ในที่ทำงาน เพื่อให้พร้อมแสดงต่อเจ้าหน้าที่ได้ตลอดเวลา หากมีการเปลี่ยนนายจ้าง ต้องเข้าใจว่า ไม่สามารถใช้ใบเดิมต่อได้ จำเป็นต้องยกเลิกใบเก่า และยื่นขอใหม่กับนายจ้างคนใหม่ทันที

สุดท้าย อย่าเชื่อคำพูดลอยๆ ที่บอกว่า ไม่ต้องทำเอกสารก็ทำงานได้ เพราะเมื่อเกิดปัญหาขึ้นจริง คนที่ต้องรับผลกระทบโดยตรงคือคุณ

ขั้นตอนการทำให้ถูกกฎหมาย

หากคุณกำลังวางแผนจะจ้างพนักงานต่างชาติ หรือกำลังจะเข้ามา ทำงานต่างประเทศ สิ่งสำคัญคือ การเริ่มต้นให้ถูกตั้งแต่ขั้นตอนแรก เพราะเอกสารแรงงานไม่สามารถทำข้ามขั้น หรือแก้ย้อนหลังได้ตามใจ ขั้นตอนมาตรฐานที่ควรดำเนินการ มีดังนี้

1. ขอวีซ่า (Visa Non-B)

ลูกจ้างต้องยื่นขอวีซ่าประเภท Non-Immigrant B จากสถานทูตประเทศของคุณในต่างประเทศที่ต้องการทำงาน หรือในบางกรณีสามารถเปลี่ยนประเภท วีซ่าทำงาน ได้ ทั้งนี้ วีซ่าต้องเป็นประเภทที่อนุญาตให้ทำงานเท่านั้น

2. ยื่นคำขอ Work Permit

เมื่อได้ วีซ่าทำงาน ที่ถูกต้องแล้ว นายจ้างต้องเป็นผู้ดำเนินการยื่นคำขอ Work Permit ให้กับลูกจ้าง โดยยื่นต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบในพื้นที่ที่บริษัทตั้งอยู่ เอกสารในขั้นตอนนี้ต้องสอดคล้องกับตำแหน่งงาน และสถานที่ทำงานจริง

3. ตรวจสุขภาพตามที่กฎหมายกำหนด

ลูกจ้างต้องเข้ารับการตรวจสุขภาพ เพื่อยืนยันว่าไม่มีโรคต้องห้ามตามกฎหมาย เอกสารส่วนนี้เป็นหนึ่งใน เรื่องสำคัญของการยื่นขอ ใบอนุญาตทำงาน

4. รับใบอนุญาตก่อนเริ่มงาน

เมื่อได้รับ ใบอนุญาตทำงาน เรียบร้อยแล้ว จึงสามารถเริ่มทำงานได้อย่างมั่นใจ ถูกกฎหมาย และไม่ต้องกังวล เรื่องการตรวจสอบในภายหลัง

สรุป

การ ทํางานไม่มีใบอนุญาต เป็นความเสี่ยงที่ไม่ควรมองข้าม เพราะเมื่อเกิดปัญหาขึ้นจริง ผลกระทบไม่ได้จบแค่ค่าปรับ แต่สามารถลากยาวไปถึงคดีความ โอกาสในการทำงานในอนาคต และความน่าเชื่อถือของธุรกิจ ทั้งนายจ้าง และลูกจ้างต่างมีความรับผิดตาม กฎหมายแรงงาน ที่ระบุไว้อย่างชัดเจน เพราะเมื่อเกิดปัญหาขึ้นจริง ผลกระทบไม่ได้จบแค่ค่าปรับ แต่สามารถลากยาวไปถึงคดีความ โอกาสในการทำงานในอนาคต และความน่าเชื่อถือของธุรกิจ ทั้งนายจ้าง และลูกจ้างต่างมีความรับผิดตาม กฎหมายแรงงาน อย่างชัดเจนได้ และไม่กระทบต่อองค์กรของคุณ

แต่ถ้าหากคุณไม่มีเวลาจัดการเรื่องการทำ ใบอนุญาตทำงาน ให้ แรงงานต่างด้าว หรือผู้สมัคร ทำงานต่างประเทศ การมีผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงาน และเอกสารคอยดูแล และจัดการให้ทำให้คุณทำงานได้อย่างมั่นใจ ไม่ต้องกังวลเรื่องค่าปรับ การตรวจย้อนหลัง หรือความเสี่ยงทางกฎหมายที่ไม่จำเป็น ซึ่ง สำนักงานบัญชี P AUDIT & LAW เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่หลายองค์กรไว้วางใจ ด้วยประสบการณ์ด้านกฎหมาย แรงงาน และโครงสร้างธุรกิจ ช่วยเปลี่ยนเรื่องซับซ้อน ให้กลายเป็นเรื่องที่จัดการได้อย่างถูกต้อง และปลอดภัยในระยะยาว

คำถามที่พบบ่อย

• ทำงานได้หรือไม่ หากมีแค่วีซ่าทำงาน แต่ยังไม่มี Work Permit

ไม่ได้ การมีเพียง วีซ่าทำงาน หมายถึงได้รับอนุญาตให้อยู่ในประเทศเท่านั้น ยังไม่ถือว่ามีสิทธิทำงาน อย่างถูกกฎหมาย หากเริ่มทำงานโดยไม่มี ใบอนุญาตทำงาน จะเข้าข่าย ทํางานไม่มีใบอนุญาต ซึ่งมีความผิดตาม กฎหมายแรงงาน

• ระหว่างรอ Work Permit สามารถเริ่มทำงานก่อนได้หรือไม่

ไม่ได้ แม้จะยื่นเอกสารครบแล้ว แต่หากยังไม่ได้รับ Work Permit อย่างเป็นทางการ ก็ยังไม่สามารถเริ่มทำงานได้ การทำงานก่อนถือว่าผิดกฎหมายทันที

• เปลี่ยนตำแหน่งงาน หรือย้ายสถานที่ทำงาน ต้องทำอย่างไร

หากมีการเปลี่ยนตำแหน่ง ลักษณะงาน หรือสถานที่ทำงาน ต้องดำเนินการแก้ไข ใบอนุญาตทำงาน ให้ตรงกับงานจริงก่อนเสมอ ไม่สามารถเปลี่ยนงานแล้วค่อยแก้ย้อนหลังได้

• ใบอนุญาตทำงานหมดอายุ แต่ยังทำงานต่อ มีความผิดหรือไม่

มีความผิด หาก ใบอนุญาตทำงาน หมดอายุแล้วแต่ยังทำงานต่อ จะถือว่าเป็นการ ทํางานไม่มีใบอนุญาต และมีโทษทั้งต่อลูกจ้างและนายจ้าง

• ใช้บริการรับทำวีซ่าหรือบริษัทรับทำใบอนุญาตทำงาน ดีไหม

การใช้บริการ รับทําวีซ่า หรือ บริษัทรับทำใบอนุญาตทำงาน ช่วยลดความผิดพลาดด้านเอกสาร และประหยัดเวลาได้มาก โดยเฉพาะสำหรับองค์กรที่ไม่มีทีมดูแลด้านกฎหมายแรงงานโดยตรง